پایان دوران «پترودلار» | سی‌وهشتمین روز جنگ در آینه رسانه‌های دنیا

به گزارش شهرآرانیوز؛ مرور تیتر‌ها و تحلیل‌های رسانه‌های جهان در سی‌وهشتمین روز جنگ رمضان نشان می‌دهد که این درگیری از چارچوب یک جنگ منطقه‌ای فراتر رفته است. بحران انرژی، شکاف در اتحاد‌های غربی، فشار بر اقتصاد جهانی و تغییر موازنه قدرت همگی نشانه‌هایی هستند از اینکه پیامد‌های این جنگ تنها به میدان نبرد محدود نخواهد ماند؛ بلکه ممکن است نظم جهانی را نیز دگرگون کند.

تغییر موازنه قدرت جهانی

در نهایت برخی تحلیل‌ها فراتر از جنگ جاری رفته و از تغییرات عمیق در نظم جهانی سخن می‌گویند. بلومبرگ معتقد است این جنگ ممکن است پایان دوران «پترودلار» را رقم بزند؛ سیستمی که از دهه ۱۹۷۰ پایه نظم مالی جهانی بوده است. گاردین نیز هشدار داد که هزینه‌های سنگین جنگ می‌تواند آغاز افول اقتصادی آمریکا باشد. در همین حال نیویورک تایمز در تحلیلی قابل توجه نوشت که این جنگ ممکن است ایران را به «چهارمین قطب قدرت جهانی» در کنار آمریکا، چین و روسیه تبدیل کند؛ تحولی که می‌تواند ساختار نظام بین‌الملل را برای سال‌ها تغییر دهد.

شوک انرژی؛ نفت ۱۱۵ دلاری

بخش بزرگی از تحلیل رسانه‌های بین‌المللی به پیامد‌های اقتصادی جنگ اختصاص دارد. خبرگزاری رویترز گزارش داد که جنگ ایران اقتصاد جهانی را همزمان در سه حوزه انرژی، تجارت و زنجیره تأمین تحت فشار قرار داده و بسیاری از تحلیلگران آن را بزرگ‌ترین شوک اقتصادی پس از دوران کرونا می‌دانند. در همین راستا، قیمت نفت نیز به سرعت افزایش یافته است. به گزارش رویترز، معاملات نفت وست‌تگزاس به حدود ۱۱۵ دلار در هر بشکه رسید و نفت برنت نیز از ۱۱۱ دلار عبور کرد. این افزایش قیمت پس از تعطیلات عید پاک در آمریکا و در شرایطی رخ داد که تنگه هرمز همچنان بسته باقی مانده است.

شدیدترین شوک در نیم قرن اخیر

چاینا اکونومی این وضعیت را «شدیدترین شوک انرژی در نیم قرن اخیر» توصیف کرده و هشدار داده است که ادامه این روند می‌تواند جهان را با رکود تورمی شدید مواجه کند. گاردین نیز گزارش داد که افزایش قیمت انرژی باعث شده بسیاری از کشور‌ها برای جلوگیری از کمبود برق، استفاده از نیروگاه‌های زغال‌سنگ را افزایش دهند؛ روندی که می‌تواند تلاش‌های جهانی برای کاهش انتشار کربن را تضعیف کند.

تنگه هرمز؛ اهرم ژئوپلیتیکی ایران

بسیاری از تحلیل‌ها بر نقش تعیین‌کننده تنگه هرمز تمرکز دارند. واشینگتن تایمز این تنگه را «بمب هسته‌ای اقتصادی ایران» توصیف کرد؛ ابزاری که می‌تواند بدون شلیک حتی یک موشک، اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار دهد. رویترز نیز گزارش داد که اقدام نظامی آمریکا ناخواسته فرصتی ژئوپلیتیکی برای تهران ایجاد کرده است. بر اساس این گزارش، اگر ایران از نفتکش‌های عبوری عوارض دریافت کند، درآمد سالانه آن می‌تواند به حدود ۱۰۰ میلیارد دلار برسد. اندیشکده چتم‌هاوس نیز هشدار داد که بسته شدن هرمز می‌تواند به یک الگوی تکرارشونده تبدیل شود و تهدیدی جدی برای اقتصاد جهانی باشد.

بحران در جبهه غرب

جنگ ایران شکاف‌هایی جدی در جبهه غرب ایجاد کرده است. مؤسسه مطالعات سیاسی بین‌الملل ایتالیا (ISPI) در گزارشی نوشت که حمله آمریکا به ایران بدون هماهنگی با متحدان اروپایی انجام شد و همین موضوع باعث واکنش‌های انتقادی در اروپا شده است. اکونومیست نیز گزارش داد که برخی متحدان اروپایی حتی امید خود را برای حفظ انسجام ناتو از دست داده‌اند. در همین حال نشریه فارن افرز از پشیمانی برخی کشور‌های عربی خلیج فارس نسبت به روابط خود با واشنگتن خبر داد؛ کشور‌هایی که اکنون در حال بازنگری در سیاست‌های امنیتی خود هستند.

تردید‌ها درباره راهبرد آمریکا

در داخل آمریکا نیز انتقاد‌ها از نحوه مدیریت جنگ افزایش یافته است. نیویورکر با لحنی طعنه‌آمیز نوشت: «ترامپ می‌گوید جنگ طبق برنامه پیش می‌رود؛ اما وقتی اصلاً برنامه‌ای وجود ندارد، چنین ادعایی چه معنایی دارد؟» مجله آتلانتیک نیز تأکید کرد که هشدار‌های سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا درباره پیامد‌های جنگ با ایران پیش از آغاز درگیری نادیده گرفته شده بود. شبکه CNN نیز گزارش داد که اظهارات ترامپ درباره تنگه هرمز متناقض است؛ او ابتدا گفته بود آمریکا به این تنگه نیازی ندارد، اما اکنون تهدید می‌کند که باید فوراً باز شود. نیوزویک هم با اشاره به لحن تند و استفاده از الفاظ رکیک در پیام‌های رئیس‌جمهور آمریکا هشدار داد که فشار جنگ ممکن است بر ثبات روانی او تأثیر گذاشته باشد.

هزینه‌های سنگین جنگ

گزارش‌ها نشان می‌دهد هزینه‌های این جنگ به سرعت در حال افزایش است. مؤسسه آمریکایی خاورمیانه اعلام کرد که تنها در ۱۶ روز نخست درگیری، آمریکا، اسرائیل و متحدانشان بیش از ۱۱ هزار مهمات به ارزش حدود ۲۶ میلیارد دلار مصرف کرده‌اند. گاردین نیز نوشت عملیات نجات یک خلبان آمریکایی پس از سرنگونی جنگنده اف‑۱۵ بیش از ۲۵۰ میلیون دلار هزینه داشته است. در اسرائیل نیز پیامد‌های اقتصادی جنگ محسوس است. روزنامه اقتصادی کالکالیست گزارش داد که هزینه جنگ با ایران و حزب‌الله به حدود ۱۵ میلیارد دلار رسیده و بیش از ۲۶ هزار درخواست غرامت برای خسارات ناشی از حملات موشکی ثبت شده است.

میدان نبرد و واقعیت‌های نظامی

در حوزه نظامی نیز روایت رسانه‌ها از پیچیدگی جنگ حکایت دارد. فایننشال تایمز در تحلیلی نوشت توان موشکی ایران می‌تواند هر ارتش مدرنی را از کار بیندازد. یک منبع در نیروی هوایی اسرائیل نیز به شبکه تلویزیونی این رژیم گفته است که ارتش اسرائیل توان نابودی «شهر‌های موشکی» ایران را ندارد. روزنامه یدیعوت آحارونوت نیز نوشت تصور «پیروزی مطلق» بر ایران یک توهم است و این جنگ با یک عملیات سریع پایان نخواهد یافت. در همین حال نیویورک تایمز تأکید کرد که جنگ ایران نشان داد فناوری‌های پیشرفته و هوش مصنوعی به‌تنهایی قادر به پایان دادن به جنگ نیستند، به‌ویژه زمانی که زیرساخت‌های نظامی در اعماق زمین مستقر شده باشند.

تلاش‌های دیپلماتیک برای آتش‌بس

در کنار درگیری‌های نظامی، تلاش‌های دیپلماتیک نیز ادامه دارد. آکسیوس گزارش داد که میانجیگران پاکستانی، مصری و ترکیه‌ای در حال تلاش برای دستیابی به یک آتش‌بس ۴۵ روزه هستند. بر اساس این گزارش، مرحله نخست شامل توقف فوری درگیری‌ها و مرحله دوم مذاکره برای توافقی جامع خواهد بود. با این حال، مقامات ایرانی به رویترز گفته‌اند که تهران حاضر نیست در ازای آتش‌بس موقت درباره تنگه هرمز یا برنامه هسته‌ای امتیاز بدهد. وال استریت ژورنال نیز گزارش داد برخی مقامات آمریکایی ممکن است برای رسیدن به توافق ناچار به مصالحه شوند.

در ادامه حتما بخوانید ترامپ یک روان‌پریش است | تحلیلگران و سیاست مدارن دنیا چه گفتند؟